ทำสมาธิอย่างมีปัญญา

ต้องมีปัญญากำกับด้วยว่า
ขณะนี้อยู่กับกรรมฐานใดจึงจะมีีความเหมาะสม
ไม่ใช่ทำอย่างหัวทิ่มหัวตำไป มันก็ไม่สำเร็จ

กรรมฐานก็ต้องมีการบริหาร
เวลานี้ควรใช้นี้ เวลานี้ควรใช้นี้

สมาธิหรือสมถะนี้ก็ไม่ใช่ทำตลอดเวลา
เช่น เวลาเจอพระพุทธรูป ควรทำพุทธานุสสติ
เวลาเจอพระสงฆ์ ควรทำสังฆานุสสติ

ประโยชน์ของการกินการนอน

ประโยชน์ของการกิน
ไม่ใช่อร่อย - ไม่มีปัญญา
เพื่อระงับเวทนาเก่า - มีปัญญา

ประโยชน์ของการนอน
ไม่ใช่เพื่อสบาย - ไม่มีปัญญา
เพื่อให้กระทำความเพียรต่อไปได้ - มีปัญญา

ศรัทธาที่ถูกต้อง

คำว่าที่ถูกต้อง
ความหมายคือต้องมีปัญญาเข้ามากำกับเสมอ

อย่างศรัทธาในพระพุทธเจ้า
ก็ต้องมีปัญญาว่า ท่านมีคุณอย่างไร จึงได้ศรัทธาท่าน
ไม่ใช่แค่ศรัทธาว่า หล่อดี สวยดี นี่ยังไม่ใช่ศรัทธาที่ถูกต้อง

ปรมัตถธรรมในทางปฏิบัติ

ปรมัตถธรรม 4
คือเรียนอารมณ์ของปัญญา (ไม่ใช่ปัญญา)

ปรมัตถธรรม 4 จึงเรียกว่าวิปัสสนาภูมิ
คำว่าวิปัสสนาภูมิ นี่ไม่ใช่วิปัสสนา
แต่เป็น "อารมณ์" ของวิปัสสนา
เป็นฐาน เป็นที่เกิดของวิปัสสนา

อริยสัจ ก็เป็นอารมณ์ของปัญญา ไม่ใช่ปัญญา

เมื่อเข้าใจประโยชน์
ก็พาเข้าสู่ปฏิบัติได้

ปรมัตถธรรมจึง
ต้องเอามาสงเคราะห์เป็นขันธ์ อายตนะ ธาตุ อินทรีย์ ปฏิจจฯ อริยสัจ
ไม่ให้เหลือความเข้าใจผิดว่าเป็นตัวตน

พิจารณาอะไร เพื่ออะไร
เช่น เพื่อเอาภาวะขาดศีลออกไป คือ เอาความรู้สึกว่ามีตนออกไป
ดูอะไรอยู่ ยังรู้สึกว่ามีตน เป็นตนอยู่รึป่าว เอาออกไป
แจกแจงเข้าเป็นรูปขันธ์ เป็นเวทนา ฯลฯ

เจ็บปวดร่างกายนี้ไม่ใช่ร่างกายนะ เกิดที่จิต ค่อยๆ แยก

ภาวะขาดปัญญา กำหนดเป็นปัญหา
ยังเห็นเป็นผู้หญิงผู้ชายมั้ย
โดนด่ายังโกรธอยู่มั้ย
ยังเห็นสวยอยู่มั้ย
เห็นนั่นเห็นนี่เป็นลูกของเรา หมาของเรา

แล้วภาวะมีปัญญาเป็นไง
ถ้ารู้จักว่าสิ่งที่มองตรงหน้า นี่เป็นขันธ์ 5 นี่มีปัญญา
ถ้าเห็นเป็นคน นี่ขาดปัญญา

เห็นขันธ์ 5 เดิน เป็นจิตมันคิด กายมันยังทำงานได้ มันเลยพอเคลื่อนไปได้ นี่มีปัญญา
เห็นคนเดิน นี่ขาดปัญญา

ไม่เอาภาวะขาด...ออก ไม่ชื่อว่าเดินทาง

ศีล สมาธิ ปัญญา จะบริบูรณ์

ศีลจะบริบูรณ์ ก็ต่อเมื่อเอาภาวะไร้ศีลหมดไป
สมาธิจะบริบูรณ์ ก็ต่อเมื่อเอาภาวะไร้สมาธิหมดไป
ปัญญาจะบริบูรณ์ ก็ต่อเมื่อเอาภาวะไร้ปัญญาหมดไป

ที่ว่าภาวนา หรือพัฒนา นี่จริงๆ คือ "เอาภาวะไม่พัฒนาออกไป"

ภาวะไร้ศีล คือ ภาวะที่ไม่ควบคุมตัวเอง
เห็นแก่ผลประโยชน์ตนแล้วแย่งชิง ทะเลาะเบาะแว้งกัน

ภาวะไร้สมาธิ คือ ภาวะที่จิตมันติดข้องในกามคุณ
มันไม่มีความสุขในตัวมันเอง
ไม่เป็นตัวของตัวเอง ต้องมาพึ่งพาความสุขจากรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส

ภาวะขาดปัญญา คือ ภาวะที่ไม่รู้จักว่าขันธ์ทั้งห้ามันเป็นทุกข์
ตอนนี้ก็ไม่โง่อะไรนัก แต่มันมีภาวะขาดปัญญาอยู่
พร้อมจะเห็นว่าเป็นสุข พร้อมจะเห็นว่าเป็นของดี น่ารัก พร้อมจะเกิดตัณหา พร้อมจะยึดถือ
แต่ถ้าเอาภาวะที่เห็นแบบนี้ออกไป มันก็ไม่มีปัญหา

ภาวะมีปัญญา คือ เห็นว่าทุกอย่างมันทุกข์หมด อุปาทานขันธ์ 5 เป็นทุกข์
ถ้าเห็นว่าทุกสิ่งมันเป็นทุกข์ ตัณหามันก็อยู่ไม่ได้

ไม่ว่าจะถือศีลกี่ข้อก็ตาม เคร่งแค่ไหนก็ตาม
ไม่อาจเรียกว่าศีลสมบูรณ์ได้ ถ้าไม่เอาภาวะไร้ศีลออกไป

จะมีสมาธิมากมายขนาดไหนก็ตามแต่
ได้ฌานระดับไหนก็ตามแต่ นั่งนานขนาดไหนก็ตามแต่
แต่ถ้าไม่เอาภาวะขาดสมาธิออกไป ก็ไม่อาจเรียกว่าสมาธิสมบูรณ์

เรียนได้ ท่องได้กี่คัมภีร์ก็ตามแต่
แต่ปัญญาจะสมบูรณ์อาจจะไม่ใช่ด้วยวิธีเรียนอย่างนี้เลยก็ได้
แค่เอาภาวะไร้ปัญญาออก คือเอาภาวะที่ไม่รู้ว่าสิ่งต่างๆ มันเป็นทุกข์นั่นแหละ

เรียนอภิธรรม 7 คัมภีร์ ท่องได้เป๊ะ จำได้หมด
แต่เห็นอาหารยังน่ากิน ยังอร่อยอยู่เลย
นี่ไงภาวะขาดปัญญา

ศีลเป็นข้อๆ นี่ไม่ใช่การปฏิบัตินะ
การปฏิบัติที่แท้จริงคือ การเอาภาวะขาดศีลออกไป

ปุจฉา : อะไรล่ะ ทำให้เกิดภาวะขาดศีล?
วิสัชชนา : สักกายทิฏฐิ
เมื่อเห็นแก่ผลประโยชน์ของตน เวลามีตัวตนขึ้นมา
ขึ้นมารักษาผลประโยชน์ รักษาหน้า โกหกก็ได้ แย่งชิงก็ได้ ชิงลงมือก่อน
มันนึกไม่ออกว่าคนอื่นก็รักสุขเกลียดทุกข์เหมือนกัน เป็นเพื่อเกิดแก่เจ็บตายเหมือนกัน

ภาวะไร้สมาธิ ก็คือติดกามคุณ
ที่ติดกามคุณเพราะเห็นว่ามันสวยงาม
จะเอาภาวะไร้สมาธิออกทำไง ไปดูว่ามันไม่สวยงาม เป็นทุกข์ทุกอณูเลย
แต่ถ้ายังเหลือส่วน "สวยงาม" อยู่ ถึงจะนั่งจนก้นพัง ได้ฌานลึกแค่ไหน สมาธิก็ไม่สมบูรณ์

แต่ถ้าเอาภาวะไร้สมาธิออกแล้ว
ถึงไม่นั่งสมาธิ ก็ไปสุทธาวาสสบายๆ

ภาวะขาดปัญญา
มันก็ต้องไปเห็นว่า สุขโสมนัสต่างๆ ในสมาธิ
ความอุเบกขาวางเฉย อะไรก็ดี อันนี้ก็เป็นทุกข์ด้วย
ถ้าเอาภาวะขาดปัญญาออกไปแล้ว มันก็หมดเรื่อง

ไม่ต้องเอาปัญญามาเพิ่มก็ได้ (หรือจะเอามาเพิ่มก็ได้)
คือจะเติมมากเติมน้อยก็ได้ ไม่เติมก็ได้ เพราะเอาภาวะขาดปัญญาออกไปแล้ว

ปฏิบัติ ปฏิปทา ปฏิปันโน

ปฏิบัติ แปลว่า เดินทาง ฉะนั้นการเดินทาง จะไม่มีเป้าหมาย มันก็ไม่เรียกว่าเดินทาง
ปฏิปันโน แปลว่า ผู้มาถึง
ปฏิปทา แปลว่า ทาง

กำหนดตัณหา

กำหนดตัณหาปัจจุบัน
กำหนดกิเลสที่เกิดขึ้น
ดูว่ามันเกิดในที่ไหน

ตัวอารมณ์ กำหนดเป็นทุกข์
ตัวติดข้อ ตัวเพลิน กำหนดเป็นสมุทัย

กำหนดกิเลสอดีต
กำหนดที่วิบาก
ขันธ์ห้าที่ได้อยู่ตอนนี้ มาจากตัณหาอดีต