มิจฉาทิฏฐิ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน
ทิฏฐิ ความเห็นไปข้างทิฏฐิ ป่าชัฏคือทิฏฐิ กันดารคือทิฏฐิ ความเห็นเป็นข้าศึกต่อสัมมาทิฏฐิ ความผันแปรแห่งทิฏฐิ สัญโญชน์คือทิฏฐิ ความยึดถือ ความยึดมั่น ความตั้งมั่น ความถือผิด ทางชั่ว ทางผิด ภาวะที่ผิด ลัทธิ เป็นบ่อเกิดแห่งความพินาศ การถือโดยวิปลาสในสมัยนั้น อันใด ชื่อว่ามิจฉาทิฏฐิ มีในสมัยนั้น
อาการของทิฏฐิ
ทิฏฐิคตํ - อาการตกร่อง ไปตามร่องของมัน ตกร่องไปตามเห็นผิด
ทิฏฐิคหณํ - ความรกคือทิฏฐิ รกคือมันแก้ยาก จะทำอะไรสักอย่างย้ากยากลำบากลำบน ปัญหาเยอะไปหมด ทำอย่างนั้นไม่ได้ ทำอย่างนี้ก็ไม่ได้ นั่นแหละอาการรก อาการทิฏฐิ
ทิฏฐิกนฺตารํ - กันดารคือทิฏฐิ กันดารคือมีภัยอันตรายอยู่ข้างหน้า เวลาทิฏฐิกลุ้มรุมจิต อันตรายรออยู่ข้างหน้าเพียบเลย
ทิฏฐิวิสูกํ - เสี้ยนหนามคือทิฏฐิ รู้สึกว่าสัมมาทิฏฐิเป็นเสี้ยนหนาม คือรู้สึกว่าไอ้ฝ่ายถูกเนี่ยมันผิด
ทิฏฐิวิปฺปนฺนตํ - วิบัติคือทิฏฐิ เสียหาย ผิดพลาด เพี้ยนไป ของดีๆ หายหมดเวลาทิฏฐิเกิด
ทิฏฐิสญฺโญชนํ - เครื่องประกอบคือทิฏฐิ ประกอบไว้กับทุกข์ในอบาย ประกอบไว้กับเรื่องไม่เป็นเรื่อง หาแต่เรื่องคิดให้เหมือนกับทิฏฐิ ทำให้เหมือนกับทิฏฐิ
ทิฏฐิสลฺลํ - ลูกศรคือทิฏฐิ ถ้าเจาะเข้าไปข้างในแล้วถอนยาก ไปคุยด้วยแม้จะให้เหตุผลขนาดไหนก็ยังดื้ออยู่
ทิฏฐิสมฺภโว - สมภพคือทิฏฐิ ความคับแค้น ความบีบคั้น อาการคับแค้น คับแคบในจิต แคบหนักๆ เข้าก็รู้สึกเหมือนเราอยู่คนเดียวในจักรวาล คือว่าเราถูกที่สุดในจักรวาล
ทิฏฐิปลิโพโธ - ความกังวลคือทิฏฐิ ทำนี่รึยัง ทำนั่นหรือยัง
ทิฏฐิพนฺธนํ - เครื่องผูกคือทิฏฐิ ผูก คือแก้ได้ยาก
ทิฏฐิปปาโต - เหวคือทิฏฐิ คือตกแล้วขึ้นยาก
ทิฏฐานุสโย - อนุสัยคือทิฏฐิ อนุสัยหมายถึงกิเลสที่มีกำลังแรง กำลังแรงคือ กุศลธรรมดา (ศีล สมาธิ) เอาไม่อยู่ ต้องมรรคผล
ทิฏฐิสันตาโป - ความเดือดร้อนคือทิฏฐิ
ทิฏฐิปริฬาโห - ความเร่าร้อนคือทิฏฐิ เริ่มจากจิตและเผาผลาญจิต
ทิฏฐินี่มันโหด ถ้ามีทิฏฐิบางประการเกิดขึ้นกับจิต เป็นทุจริตเลย อย่างเช่นมิจฉาทิฏฐิ ๑๐ ยังไม่ต้องทำอะไรเลย แค่คิดตามนั้นปุ๊บเป็นมโนทุจริตทันที และถ้ากรรมให้ผลเมื่อไร มีผลให้ตกอบายได้เลย นี้คือเร่าร้อนมาก
ไม่เหมือนกรรมอื่น กรรมอื่นนี่ต้องดูเจตนา ดูเจตนาแล้ว บางทีต้องดูองค์ด้วยว่าครบมั้ย ถึงจะเป็นทุจริต
ทิฏฐิคณฺโฐ - เครื่องรัดคือทิฏฐิ รัดใครไว้? รัดเพื่อนไว้ คือรัดพวกเจตสิกอื่นๆ ทำให้ไปไหนไม่รอด พอมีทิฏฐิปั๊บจับมือกันลงอบาย ไปเกิดรูปเกิดนามกันในอบาย
ทิฏฐุปาทานํ - ความยึดมั่นคือทิฏฐิ
ทิฏฐาภินิเวโส - ความยึดอย่างเหนียวแน่นว่าอันนี้เท่านั้นจริง (อภินิเวส เป็นอาการหนักๆ ของทิฏฐิ) เราจริงๆ เขาจริงๆ เขาว่าเราจริงๆ !!
ทิฏฐิปรามาโส - ถือเป็นอย่างอื่นคือทิฏฐิ หมายถึงความจริงเป็นอย่างนึง ไปถือเป็นอีกอย่างนึง ความจริงเป็นของไม่เที่ยงไปถือว่าเป็นของเที่ยง ต้นไม้ให้ร่มเงาไปถือว่าเป็นมงคล
ฟหกด
